ما کنجکاویم که بدانیم چرا دنیا این شکلی است؟ جهان به عنوان یک سیستم چطور کار میکند و چرا اینطور کار میکند برای همین هم سراغ تاریخ و جغرافیا و اقتصاد کلان میرویم.
خلاصه کتاب آشوب Upheaval کشورهای مختلف چطور از پس بحرانها برآمدند؟ جرد دایموند تو کتاب آشوب شش کشور رو بررسی میکنه که در برههای از تاریخشون با بحرانهای بزرگی مواجه شدن و تونستن از پس این شرایط تا حد رضایت بخشی بر بیان. فنلاند، شیلی، ژاپن، آلمان، استرالیا و اندونزی شش کشوری هستن که دایموند […]
همانطور که گونههای متفاوت حیات مسیرهای تکاملی متفاوتی را طی میکنند، فرهنگها هم مسیرهای متفاوتی را در تکامل فرهنگیشان دنبال میکنند. جرد دایموند میگوید در دنیای فرهنگ و تکامل فرهنگی هم، جغرافیا آن بستر و زمینهای است که تکامل فرهنگی روی آن رخ میدهد. جغرافیا یکی از چیزهایی است که تعیین میکند کدام فرهنگ با […]
اهلی کردن حیوانات، کاری که آدمیزاد برای بقای خودش کرد، چگونگی حیات برای موجودات و گیاهان رو در کل زمین تغییر داد و طبق گزارشهایی که در سالهای اخیر منتشر شده باعث نابودی ۸۳ درصد از پستانداران وحشی شد. نویسنده: مریم مهری جرد دایموند نویسندهی کتاب اسلحه، میکروب، فولاد که خلاصهش رو تو اپیزود ۲۳ […]
۱۱ نوامبر ۱۹۱۸ اسلحهها ساکت شدن و جنگ بعد از چهار سال و چندماه تموم شد اما تاثیرش تا بعد و تا امروز که بیشتر از صد سال ازش میگذره برقراره. جنگ جهانی اول دنیا رو جوری تغییر داد که هیچکس تصورش رو نمیکرد. این جنگ اونطور که همون موقع میگفتن راه افتاد که فیصلهای […]
«ترکیهی افتضاح، در حال فروپاشی، مستهلک و آس و پاس» این توصیف چرچیل است از ترکیه. البته دقیقتر توصیف چرچیل است از عثمانی پیش از شروع جنگ اول. چطور عثمانی مرد بیمار اروپا با چنین حال نزاری وارد جنگ جهانی اول شد و چرا در این جنگ با آلمانها متحد شد؟ برای پاسخ نگاهی کردم […]
یکی از محبوبترین بازیهای تختهای یا Board Game همهی اعصار، بازی مونوپولی است؛ یک بازی اقتصادی که در آن شرکتکنندهها هرکدام با یک سرمایهای شروع به کار میکنند و باید با ترکیبی از شانس و استراتژی زمین و ملک و املاک بخرند و دیگران را ورشکست کنند. اما وقتی در اوایل قرن بیستم این بازی […]
خلاصه کتاب بقای دوستانهترین Survival of the Friendliest چه شد که ما دوام آوردیم و سیاره را تسخیر کردیم؟ حدود ۳۰۰.۰۰۰ سال پیش حداقل چهار نوع «انسان» روی این سیاره زندگی میکردند که همگی از نظر هوش، قدرت و خلاقیت شبیه به هم بودند. اما حدود ۵۰.۰۰۰ سال پیش، ما با یک جهش شناختی نسبت […]
کمتر از ۷۰ سال طول کشید که چین از انزوا خارج بشه و به عنوان یکی از بزرگترین قدرتهای اقتصادی جهان ظهور کنه. از فقری عظیم به ثروتی هنگفت. چی شد که چین از اونجا به این جایگاه حسرتبرانگیز رسیده؟ تو اپیزود ۵۹ پادکست بیپلاس تا حد خوبی جواب این سوال رو میگیریم. اقتصاددانها مدام […]
خلاصه کتاب لحظه تاسیس هند India’s Founding Moment هند کشور شگفتانگیزی است. کشوری پهناور با مردمانی که با دهها زبان مختلف صحبت میکنند و مذهبهای متفاوتی که هرکدام پیروان میلیونی دارند. هند از نظر جمعیت دومین کشور و از نظر وسعت هفتمین کشور دنیاست. حکومتش هم دموکراتیک است. یکی از جنبههای شگفتانگیز هند همین دموکراتیک […]
حرفهای ضد کشور چین و مردمش گوشه و کنار دنیا کم نیست. آپریل ۲۰۲۰ اوایل همهگیری در آمریکا دانشآموزی مقابل همکلاسیهاش از تنفرش نسبت به چینیها گفت. خیلی ساده و بدون اینکه ملاحظهی همکلاسیهای چینیش رو بکنه گفت «من از چینیها خوشم نمیآد، چون کرونا و قرنطینه از چین شروع شد». این تنفر نه فقط […]
هنگ کنگ مثل یک کشور مستقل پرچم و پاسپورت و واحد پول خودش رو داره و با این که جزئی از سرزمین اصلی چین نیست ولی میدونیم که تحت نظارت جمهوری خلق چین اداره میشه. تاریخ مستقل شدنش از همین دو قرن پیش و جنگهای معروف به جنگ تریاک شروع شده. جالب هم هست دیگه. […]
بالفور اسم آقاییه که وزیر امور خارجه بریتانیا بود در اوایل قرن بیستم. بیانیه بالفور، بیانیهای رسمیه که همین آقای وزیر در سال ۱۹۱۷ در پایان جنگ جهانی اول صادر کرد و توش رسما از این ایده حمایت کرد که مردمان یهودی برن در فلسطین ساکن بشن. فلسطینی که اون موقع منطقهای بود در امپراطوری […]
خلاصه کتاب پله بزرگ Big Ratchet ما با شروع یکجانشینی با مشکلاتی روبرو شدیم. چطور خاک را غنی نگه داریم و چطور غذای بیشتری تولید کنیم و مشکلات بیشتر و جدیدتر. هر بار یک راه حلی پیدا کردیم تا بعد از مدتی آن راه حل دیگر جوابگو نبود یا یک مشکل پیشبینینشده به وجود […]
کتاب عربستان از درون نوشته رابرت لیسی که خلاصهش رو در اپیزود ۶۳ پادکست بیپلاس میشنویم، کتاب خواندنی و جالبیه. روایت روان و قصهگویی خوبی داره. جزئیات رویدادها و نزدیکی و دسترسی به افراد کلیدی، آدم رو کنجکاو میکنه که از نویسنده هم بیشتر بدونه. این آقای رابرت لیسی که تا این حد نزدیک شده […]
خلاصه کتاب بازارهای رادیکال Radical Markets نویسندگان کتاب بازارهای رادیکال بحرانی در دنیا میبینند که سه جزء اصلی دارد. اول، افزایش نابرابری در کشورهای ثروتمند. دوم، کاهش نرخ رشد اقتصادی، بهرهوری و اشتغال در سطح کلان. و سوم ناکارآمدی نسبی نظام سیاسی دموکراتیک. این نظام سیاسی فعلی نمیتواند پاسخ مناسبی به درگیریهای بین اقلیتها و […]
عربستان کشوری تاثیرگذاری در منطقه و در جهان اسلامه با حکومتی پادشاهی و موروثی. برای شناخت بهتر عربستان فعلی، باید یکصد و ده سال در تاریخ به عقب برگردیم و شکلگیری این کشور رو در شبه جزیره بررسی کنیم. نویسنده: تیم لاگین اوایل قرن بیستم شبه جزیره عربستان بیابان متروکی بود و تحت حکومت امپراتوری […]
خلاصه کتاب عربستان از درون Inside the Kingdom عربستان سعودی کشوری است که بر پایههای نظام قبیلهای و سنتی شکل گرفته اما بر خلاف انتظار توانسته در دنیای امروز به بقایش ادامه دهد. چه چیزی عربستان را سرپا نگهداشته و چطور این کشور هنوز پابرجاست؟ رابرت لیسلی نویسنده کتاب عربستان از درون تاریخ سیاسی و […]
فنگ لیژی از چهرههای الهام بخش مخالفان دولت چین و فعال حقوق بشر بود. پس از کشتار میدان تیانآنمن، فنگ لیژی به سفارت آمریکا در چین پناهنده شد. خیلی زود سرنوشت او به مذاکرات و روابط چین و آمریکا گره خورد. کیسینجر در کتاب چین از پشت پردهی مذاکرات دربارهی سرنوشت این فعال حقوق بشری […]
در آغاز قرن نوزدهم چین از قافله پیشرفت، مخصوصاً پیشرفت صنعتی و کشاورزی، حسابی عقب مانده بود. اما نمیتوانست این عقبماندگی را ببیند. در نتیجه روابطش را با دنیای بیرون کمتر و کمتر کرد تا اینکه انگلیسیها سعی کردند این کشور پهناور را از پیلهای که دور خودش بافته بیرون بیاورند. بیشتر از ۱۵۰ سال […]
خلاصه کتاب خاستگاه ثروت The Origin Of Wealth ثروت از کجا میآید؟ چطور زور بازوهایمان و دانشی که در سر داریم به خلق ثروت منجر میشود؟ چرا دنیا در طول زمان ثروتمندتر شده؟ چطور از معامله کردن احشام به معامله میکروچیپها رسیدیم؟ چرا کتاب خاستگاه ثروت را پیشنهاد میکنیم؟ منشاء و خاستگاه ثروت کجاست؟ این […]
خلاصه کتاب چین On China چین چه جور کشوریه؟ چه رابطهای با دنیا داره؟ فرهنگ چینی رابطهی خودش و بقیهی دنیا رو چطور میبینه؟ چرا کتاب چین را پیشنهاد میکنیم؟ چین برای ما یک معما است. از خیلی جهات. یک کشور فوقالعاده پهناور، با بیشتر از یک میلیارد نفر جمعیت. با تاریخی که معلوم نیست […]
کتاب مقبرهی لنین علاوه بر گزارش تحولات سالهای آخر نظام شوروی، تصویر آدمهای مختلفی را از نمای نزدیک نشان میدهد. یکی از این چهرهها «لازار کاگانوویچ» است؛ تنها کسی از انقلابیون اول و از معدود نزدیکان استالین که تا سنین پیری عمر کرد و خوراکِ انقلابِ دستپختِ خودش نشد. خلاصه کتاب مقبره لنین را در […]
اگه نگاه کنیم به نقشهی جغرافیایی اختراعات بشر و به ازای هر اختراعی که در یک محدودهی جغرافیایی انجام شده یک گیلاس بذاریم توی اون منطقه، اوراسیا یک درخت پربار و پرمیوه میشه که در مقابلش بقیه قسمتها شبیه درختهای بیآر و بارن. اما چرا ریشهی جغرافیای بیشتر اختراعها توی اوراسیاس؟ چیزی توی ژن آدمهای […]
گورباچف از بوخارین اعادهی حیثیت کرد. پنجاه سال بعد از اینکه استالین دستور اعدام بوخارین را صادر کرده بود. اما گورباچوف با اعادهی حیثیت از بوخارین به دنبال چه هدفی بود؟ اصلاً بوخارین چرا اعدام شد؟ نویسنده: عباس سیدین یک تاریخ ممکن یکی از چهرههای برجسته و مهم در تاریخ شوروی نیکولای بوخارین است. کسی […]
از روایتهایی که چندوقت یک بار در شکلهای گوناگون فراگیر میشود امکان ثروتمند شدن سریع و یک شبه ره صد ساله رفتن است. احتمالا در دورهای از زندگی درگیر یکی از این روایتها شدهاید یا شاهد دلبستگی دیگران به چنین روایتهایی بودید. شرکتهای هرمی یکی از مشهورترین روایتهای دنیای مدرن در این زمینه است. اما […]
لیست شغلهایی که تا ۱۰ سال آینده نابود میشن رو دیدید، شغلهای رو به افول؟ اگه یک گشتی در اینترنت بزنین لیستهای زیادی با این موضوع پیدا میکنید. همه این لیستها یک نقطه مشترک دارند. اونم اینه که دلیل از رده خارج شدن شغلها رو پیشرفت تکنولوژی میدونند. با پیشرفت تکنولوژی هر سال بخشی از […]
حتماً اسم ماشینهای خودران را شنیدهاید. این ماشینها امروز در صدر اخبار دنیای تکنولوژی هستند. گوگل و تسلا هم بر سر این ماشینها رقابت خیلی تنگاتنگی دارند. اما از بین این همه تکنولوژی و محصول جدید چرا ماشین خودران اینقدر مورد توجه قرار گرفته؟ چون حملونقل یکی از بزرگترین بخشهای خدمات است و کسی که […]
حتما شنیدین که میگن افزایش قیمت سکه و ارز حبابه، با معرفی بیتکوین هم گروهی گفتند که رشد قیمتش یک حباب است. اما این حباب چیه؟ اولین حباب اقتصادی چی بوده؟ نویسنده: عباس سیدین بیتکوین حبابی که نمیترکد! در اپیزود ۴۴ پادکست فارسی بیپلاس خلاصه کتاب اقتصاد روایی را از رابرت شیلر تعریف کردیم. در […]
در اپیزود ۳۴ پادکست بیپلاس خلاصه کتاب «ایران جامعه کوتاه مدت» راشنیدیم. کاتوزیان نویسنده کتاب، دوتا از عوامل و پایههای کوتاه مدت بودن جامعهی ایران را «بیاعتباربودن جان و مال افراد» و «مشکل انباشت سرمایه و توسعه» میداند. یعنی قدرت حاکم در هر لحظه میتواند اراده کند تا جان و مال فردی را نابود کند […]
داعش در پیشرویهایش در سوریه و عراق از پایان قرارداد سایکس پیکو حرف میزد و ابوبکر بغدادی میخواست آخرین میخ را بر تابوت این قرارداد بکوبد. این تصویر وقتی عجیب میشود که برخی پدید آمدن داعش را نتیجهی قرارداد سایکس پیکو میدانند و برخی دیگر سایکس پیکو را عامل ناآرامیهای بیپایان خاورمیانه. واقعا تمام ناآرامیهای […]
نویسنده: عباس سیدین دو مسیر در خواندن تاریخ وقتی به تاریخ نگاه میکنیم گاهی آن را به صورت خط پیوستهای از روابط علت و معلولی میبینیم. یک اتفاق باعث روی دادن دو اتفاق دیگر میشود و خود آن اولی هم نتیجهی چند عامل دیگر بوده و همینطور چه به جلو بیاییم و چه به عقب […]
خلاصه کتاب اقتصاد روایی (Narrative economics) تا امروز تقریباً تمام توجه علم اقتصاد بر این بوده که از دل آمار و اطلاعات مدلهایی را برای توضیح و تبیین و پیشبینی تحولات اقتصادی بسازد. یعنی چه؟ یعنی مدام اطلاعات اقتصادی را جمعآوری میکند، مدام معیارها و مترهای مختلف میسازد تا بتواند نیروهای دخیل در تحولات اقتصادی […]
در اپیزودهای مجمعالجزایر گولاگ و مقبرهی لنین پادکست بیپلاس دربارهی بخشی از تاریخ قرن بیستم در کشور شوروی شنیدیم. این تکه از تاریخ به چندین دلیل برایم جذاب است. یکی از دلایل این جذاب بودن این است که تا زمان فروپاشی شوروی، ایران عملاً با این آخرین امپراطوری بزرگ همسایه بود و تاریخ معاصر ما […]
خلاصه کتاب مقبره لنین: آخرین روزهای امپراتور شوروی (Lenin’s tomb) کتاب “مقبره لنین: آخرین روزهای امپراتور شوروی” داستان تغییری است که در قلب و ذهن آدمهای ساکن اتحاد جماهیر شوروی اتفاق افتاد، تغییرهای بزرگی که نتیجه تغییرهای کوچکتر بودند. تغییری که به پایان جنگ سرد منجر شد. روایت کتاب تصویر انسانیتری از تاریخ تحولات سیاسی […]
ایران، جامعه کوتاه مدت (Iran, The Short-Term Society) چرا ایران به جایی رسیده که امروز هست؟ ضربالمثلهایی مثل این را حتماً شنیدهایم که «از این ستون به اون ستون فرجه» یا «سیب رو که بندازی هوا هزارتا چرخ میخوره». همایون کاتوزیان در نظریهی ایران، جامعه کوتاه مدت میگوید مجموعهی شرایط و تحولات تاریخی ویژگیای را […]
خلاصه کتاب بازآفرینی بازار (Reinventing the Bazaar) خوب که نگاه کنیم دور و برمون پر است از بازارهای مختلف. بازار سهام و انواع حراجهای آنلاین، نمونههای واضح بازار هستند. کلی بازار دیگه هم هست که نمیبینیم. کلی بازار دیگه هم میتونه باشه که نیست. نه جادوییه بازار نه بیعیب و نقص. مثل هر مکانیزم دیگری […]
خلاصه کتاب توپهای ماه اوت (The Guns of August) ریشهی بسیاری از اتفاقات قرن بیستم و حتی قرن بیست و یکم را میشود در گلولهای جستجو کرد که باعث شروع جنگ جهانی اول شد. ما چقدر دربارهی این جنگ بزرگ و تاریخساز میدانیم؟ کتاب توپهای ماه اوت کتاب تاریخی است و از آن کتابهای تاریخی […]
خلاصه کتاب اسلحه، میکروب و فولاد (Guns, Germs, and Steel) ویرایش نخست کتاب اسلحه، میکروب و فولاد در سال ۱۹۹۷ منتشر شد، اما سالهای بعد، به فراخور اتفاقهایی که پیش میآمد، ویرایشهای جدیدی از کتاب منتشر شد. سال ۲۰۰۳ و ۲۰۰۵ دو ویرایش اصلی انجام شد که نتیجه دستآوردهای جدید به نسخهی اصلی اضافه شد. […]
خلاصه کتاب ایده خطرناک داروین (Darwin’s Dangerous Idea) در تمام طول تاریخ فکر بشر یک شکاف بزرگ در دنیا وجود داشت. بین ذهن ما انسانها و مابقی جهان. ایدهی تکامل داروین به تعبیر نویسنده این دو جهان را به هم وصل کرد. ما از نظریهی داروین معمولاً در زیستشناسی خواندهایم. اما دنیل کلمنت در کتاب […]
خلاصه کتاب نارکونومیکس اطلاعات ما دربارهی کارتلهای مواد مخدر معمولاً محدود است به چیزی که در اخبار یا فیلم و سریال و کتابها دیده و خواندهایم. یعنی تقریباً همیشه کارتلها، سازمانهای خلافکار دستاندرکار توزیع و قاچاق مواد مخدر را به شکل یکی از طرفین دعوا یا آنطور که دولت آمریکا چند دهه است میگوید یک […]
خلاصه کتاب صلحی که همه صلحها را بر باد داد کتاب صلحی که همه صلحها را بر باد داد با جزئیات به بررسی فروپاشی امپراطوری عثمانی در جریان جنگ جهانی اول میپردازه و تاثیری که این فروپاشی بر وضعیت خاورمیانه امروزی گذاشته. جنگ جهانی اول که بهش میگفتن جنگ بزرگ قرار بود جنگی باشه که […]
خلاصه کتاب چنگیزخان و ساخت دنیای مدرن داستان چنگیزخان و امپراطوری قدرتمندی که بنیان گذاشت شایستهی این است که یک بار دیگر و از نگاهی جدید دیده شود. نام چنگیز خان برای ما یادآور جنگهای خونین برای مال و جان و قلمرو است اما آیا کارهای چنگیز خان و تاثیرش در تاریخ تنها همین است؟ […]
خلاصه کتاب چرا ملتها شکست میخورند چرا بعضی از کشورها پیشرفتهتر از کشورهای دیگه هستن؟ قضیه به آب و هوا برمیگرده؟ دین و مذهب؟ نظام سیاسی؟ یا عامل دیگری هست؟ اینها همه هست و تنها این نیست. در اپیزود هفتم پادکست فارسی بیپلاس، خلاصه کتاب چرا ملتها شکست میخورند رو تعریف میکنیم. چرا کتاب […]