ما کنجکاویم که بدانیم چرا دنیا این شکلی است؟ جهان به عنوان یک سیستم چطور کار میکند؟ برای همین هم سراغ تاریخ و جغرافیا و اقتصاد کلان میرویم.
نویسنده: علی بندری، بهجت بندری یک کشورهایی رو ما نگاه میکنیم میگیم پیشرفتهان. توسعه یافتهان. یه کشورهایی رو هم میبینیم عقبان. توسعه نیافتن یا در حال توسعهان. یه کشورهایی هم هستن که عقب بودن خیلی هم عقب بودن بعد خودشون رو رسوندن. ظرف مدت کمی توسعه پیدا کردن پیشرفت کردن و رسیدن به بقیه […]
نویسنده: بهجت بندری، علی بندری در یادداشت قبل که تاریخ آمریکای مدرن رو تعریف میکردیم گفتیم بریتانیاییها از سالهای ۱۶۰۰ رفتن به آمریکای شمالی و ظرف ۱۲۰ سال تونستن بالاخره سیزده تا مستعمره نشین اونجا آباد کنن همه در ساحل شرقی آمریکا. و بعد همین سیزده تا گفتن که ما نمیخوایم جزو بریتانیا باشیم و […]
برده داری مدرن. استثمار نیروی انسانی. بهره کشی تا پای جان. استبداد شرکتهای تکنولوژی. اینها تیترهاییه که در مقابل سیستم کاری متداول شرکتهای چینی به چشممون میخوره: سیستم کاری ۹۹۶. یعنی چی؟ یعنی ۹ صبح تا ۹ شب و ۶ روز هفته کار کار کار. میشه ۷۲ ساعت در هفته که تازه در بعضی شرکتها […]
تو اپیزود ۶۹ پادکست بیپلاس با خلاصه کتاب لحظه تاسیس هند از قانون اساسی هند صحبت شد به این بهانه نگاهی کردم به یکی از مدلهای رایج تقسیمبندی قانون در نظامهای حقوقی مختلف. نویسنده مهمان: رضا فلاحفر وقتی حرف از حقوق و نظام حقوقی میشه اولین چیزی که به ذهن میاد، قانون است. آن هم […]
خلاصه کتاب عصر جاه طلبی چطور چین از کشوری فقیر و در حال توسعه به ابرقدرت اقتصادی جهان تبدیل شد، اون هم فقط ظرف مدت ۳۰ سال؟ اوان اسنوس نویسنده کتاب عصر جاهطلبی برای جواب به این پرسش با لنز خیلی بسته نگاه میکنه و توجهمون رو جلب میکنه به نکتههای تازهای توی مسیر شکوفایی […]
از همان شروع گسترش اینترنت مزایا و معایب آن برای دولت چین روشن بود. کمک به توسعهی اقتصادی در یک سو، و گردش آزاد اطلاعات در سوی دیگر. در همهی این سالها هم دولت چین تلاش کرده تا مدام با روشها و ابزارهای تازه جلوی گردش آزاد اطلاعات را بگیرد. اما این کار هزینه دارد […]
اگر قرار است که در یک نظام دموکراتیک تصمیمات را مردم (و نمایندههای مردم) بگیرند پس متخصصین زمینههای مختلف چهکارهاند؟ و اگر همهی شهروندان نمیتوانند متخصص باشند پس چطور باید درباره مسائل تخصصی تصمیم بگیرند؟ نویسنده عباس سیدین دموکراسی و تخصص در یک نظام دموکراتیک اگر قرار است تصمیمات و برنامهها با نظر مردم […]
در مواجهه با واقعیت انکارناپذیر نابرابری چه باید کرد؟ چطور با این واقعیت روبرو بشوم که همیشه کسانی هستند که در زمینههای مختلف و مخصوصاً از نظر اقتصادی خیلی خیلی از من جلوتر هستند؟ آیا به جز اصلاح سیستم اقتصادی و اجتماعی که یک پروژهی بلندمدت و خیلی پیچیده است، هیچ کار دیگری از دست […]
مطالعات جهانی یه دهه گذشته نشون داد که حدود ۴۵ میلیون نفر در دنیا به یک ناخوشی روانی مبتلا هستند. این ناخوشیها هزینه زیادی رو به افراد، خانوارها، کارفرماها و کل جامعه تحمیل میکنه. در سال ۲۰۰۴ حدود ۱.۲ درصد از مرگ و میر مردان و ۲.۲ درصد از مرگ و میر زنان ناشی از […]
خلاصه کتاب آشوب Upheaval کشورهای مختلف چطور از پس بحرانها برآمدند؟ جرد دایموند تو کتاب آشوب شش کشور رو بررسی میکنه که در برههای از تاریخشون با بحرانهای بزرگی مواجه شدن و تونستن از پس این شرایط تا حد رضایت بخشی بر بیان. فنلاند، شیلی، ژاپن، آلمان، استرالیا و اندونزی شش کشوری هستن که دایموند […]
امسال فنلاند برای پنجمین سال پیاپی شادترین کشور دنیا شد. از سال ۲۰۱۲ هر سال گزارشی منتشر میشه به اسم گزارش جهانی شادی (World Happiness Report) تو این گزارش ۱۵۶ کشور براساس میزان شادی شهروندان رتبهبندی میشن. توی سالهای گذشته همیشه کشورهای اسکاندیناوی بین سه کشور اول بودن. توی چند سال گذشته یعنی از ۲۰۱۸ […]
وقتی به کلمهی حراج فکر میکنیم تصویری شبیه حراج آثار هنری در فیلمها و سریالها به ذهنمان میآید. اما مفهوم حراج خیلی گستردهتر است. در خیلی از زمینهها و معاملات و بدهبستانها شکلی از حراج استفاده میشود. تا آنجا که نویسندگان کتاب «بازارهای رادیکال» میگویند مکانیزم حراج را میتوان تقریباً در هر حیطهای بهکار گرفت […]
یکی از محبوبترین بازیهای تختهای یا Board Game همهی اعصار، بازی مونوپولی است؛ یک بازی اقتصادی که در آن شرکتکنندهها هرکدام با یک سرمایهای شروع به کار میکنند و باید با ترکیبی از شانس و استراتژی زمین و ملک و املاک بخرند و دیگران را ورشکست کنند. اما وقتی در اوایل قرن بیستم این بازی […]
خلاصه کتاب بقای دوستانهترین Survival of the Friendliest چه شد که ما دوام آوردیم و سیاره را تسخیر کردیم؟ حدود ۳۰۰.۰۰۰ سال پیش حداقل چهار نوع «انسان» روی این سیاره زندگی میکردند که همگی از نظر هوش، قدرت و خلاقیت شبیه به هم بودند. اما حدود ۵۰.۰۰۰ سال پیش، ما با یک جهش شناختی نسبت […]
خلاصه کتاب نردبان شکسته The Broken Ladder نابرابری با فقر فرق میکند. نابرابری در واقع احساس ما نسبت به موقعیت و جایگاهی است که داریم. اینکه خودمان را در مقایسه با دیگران در چه وضعی میبینیم. ما دربارهی فقر و اثراتش روی جنبههای مختلف زندگی چیزهایی میدانیم. کیت پین نویسندهی کتاب نردبان شکسته با استفاده […]
خلاصه کتاب پله بزرگ Big Ratchet ما با شروع یکجانشینی با مشکلاتی روبرو شدیم. چطور خاک را غنی نگه داریم و چطور غذای بیشتری تولید کنیم و مشکلات بیشتر و جدیدتر. هر بار یک راه حلی پیدا کردیم تا بعد از مدتی آن راه حل دیگر جوابگو نبود یا یک مشکل پیشبینینشده به وجود […]
کوتاهی عمر مفید بسیاری از ساختمانها در ایران نشانی است از کوتاه مدت بودن جامعه. چه چیزی کلنگی شدن ساختمانها را در کوتاه مدت توجیه میکند؟ ریشههای مسئله خیلی عمیقتر از نقش افراد و بساز و بفروشها برای کسب سود بیشتر است. اگر به یک قرن گذشته توجه کنید، میبینید چقدر آثار تاریخی در تهران، […]
خلاصه کتاب بازارهای رادیکال Radical Markets نویسندگان کتاب بازارهای رادیکال بحرانی در دنیا میبینند که سه جزء اصلی دارد. اول، افزایش نابرابری در کشورهای ثروتمند. دوم، کاهش نرخ رشد اقتصادی، بهرهوری و اشتغال در سطح کلان. و سوم ناکارآمدی نسبی نظام سیاسی دموکراتیک. این نظام سیاسی فعلی نمیتواند پاسخ مناسبی به درگیریهای بین اقلیتها و […]
در دسامبر سال ۱۹۷۰ رهبر چین کمونیست، مائو زدونگ، خبرنگار آمریکایی آشنایش ادگار اسنو، را برای گفتگو به دفترش دعوت کرد. ادگار اسنو از پیش از طلوع آفتاب به مدت پنج ساعت با مائو مصاحبه کرد. مصاحبهای که بخشی از استراتژی مائو برای نزدیک شدن تدریجی به آمریکا بود. ادگار اسنو نویسنده و روزنامهنگار امریکایی […]
با شنیدن خلاصه کتاب پزشکی شدن جامعه در اپیزود ۶۲ پادکست بیپلاس یاد زالوهای مدرن و افسانهی سیتی کولین و پیراستام افتادم. نویسنده مهمان: بابک زمانی، متخصص بیماریهای مغز و اعصاب چندی پیش که همه درگیر برنامهریزی و اطلاعرسانی برای درمان سکته مغزی بودند ناگهان خبر آمد که طرفداران زالو هم از فرصت استفاده کرده […]
چرا برخی متفکران به نهاد بازار بیاعتمادن؟ اصلا یک قدم عقبتر بهتره ببینیم از اول بازار برای چی درست شده؟ شاید بشه گفت یکی از مهمترین دلایل شکل گیری بازارها، ایجاد امکان دسترسی به منابع بوده و هست. یعنی بازار اساسا شکل میگیره تا امکان برابری بده به افراد برای دسترسی داشتن به چیزی که […]
خلاصه کتاب خاستگاه ثروت The Origin Of Wealth ثروت از کجا میآید؟ چطور زور بازوهایمان و دانشی که در سر داریم به خلق ثروت منجر میشود؟ چرا دنیا در طول زمان ثروتمندتر شده؟ چطور از معامله کردن احشام به معامله میکروچیپها رسیدیم؟ چرا کتاب خاستگاه ثروت را پیشنهاد میکنیم؟ منشاء و خاستگاه ثروت کجاست؟ این […]
خلاصه کتاب چین On China چین چه جور کشوریه؟ چه رابطهای با دنیا داره؟ فرهنگ چینی رابطهی خودش و بقیهی دنیا رو چطور میبینه؟ چرا کتاب چین را پیشنهاد میکنیم؟ چین برای ما یک معما است. از خیلی جهات. یک کشور فوقالعاده پهناور، با بیشتر از یک میلیارد نفر جمعیت. با تاریخی که معلوم نیست […]
از روایتهایی که چندوقت یک بار در شکلهای گوناگون فراگیر میشود امکان ثروتمند شدن سریع و یک شبه ره صد ساله رفتن است. احتمالا در دورهای از زندگی درگیر یکی از این روایتها شدهاید یا شاهد دلبستگی دیگران به چنین روایتهایی بودید. شرکتهای هرمی یکی از مشهورترین روایتهای دنیای مدرن در این زمینه است. اما […]
حتما شنیدین که میگن افزایش قیمت سکه و ارز حبابه، با معرفی بیتکوین هم گروهی گفتند که رشد قیمتش یک حباب است. اما این حباب چیه؟ اولین حباب اقتصادی چی بوده؟ نویسنده: عباس سیدین بیتکوین حبابی که نمیترکد! در اپیزود ۴۴ پادکست فارسی بیپلاس خلاصه کتاب اقتصاد روایی را از رابرت شیلر تعریف کردیم. در […]
در کنار همه مزایایی که کلان داده یا بیگ دیتا داره، مثل هر نوآوری دیگهای، میتونه یک چهره تاریک و ترسناک هم داشته باشه و به ما از جنبههای مختلف آسیب بزنه. اما چطور میتونیم خودمون رو ایمن کنیم تا حد ممکن مقابل آسیبهاش. نویسنده: شیرین شاطرزاده در اپیزود ۳ از پادکست بیپلاس، خلاصه کتاب […]
امروز به هر طرف که نگاه کنیم با چیزی به نام «داده» محاصره شدهایم. گوگل، سرویسهای خرید اینترنتی، تاکسیهای اینترنتی و حتی فرم ثبتنام کنکور، دادهها و اطلاعات مختلفی رو از ما میگیرن. حجم و سرعت رشد این دادهها اونقدر زیاده که باعث شده چیزی به نام «کلان داده» متولد بشه. که روی انتخابها و […]
خلاصه کتاب هزینه نهایی صفر Zero Marginal Cost Society ما دربارهی آینده کنجکاویهایی داریم. یکی از این کنجکاویها اثری است که پیشرفت تکنولوژی روی آینده میگذارد. آقای جرمی ریفکین نویسنده کتاب هزینه نهایی صفر از سه روند تکنولوژیک حرف میزند که روی آیندهی ما اثر میگذارند. این سه روند، نامتمرکز هستند و کنترل آنها به […]
زندگی مردمی که نمیشناسیم چقدر با زندگی ما فرق دارد؟ در اپیزود ۱۴ پادکست خلاصه کتاب بیپلاس درباره کتاب واقعیت حرف زدیم. از نویسنده کتاب، مرحوم هانس روزلینگ گفتیم و تلاشش برای نقاشی کردن یک تصویر واقعگرایانه از زندگی مردم دنیا با راه انداختن پروژه گپ مایندر. به گفته دستاندرکاران پروژه، گپ مایندر قراره یک […]
در قطار بودم، و در ذهنم تلاش میکردم دو دنیا و اتفاقهایی که در آنها روی میدهد را بر هم منطبق کنم. آنچه که در دنیای نرمافزار میگذره با آنچه که در دنیای اطرافمان میگذره. در همین فکرها و احوالات اپیزود ذهنهای دیگر پادکست بیپلاس رو شنیدم. موضوع برایم جذاب بود و در ذهنم دنبال […]
خلاصه کتاب ذهنهای دیگر (Other Minds) بعضی از کتابها نوشته شدهاند تا به پرسشی پاسخ دهند یا دست کم نتیجهی تلاش نویسنده هستند برای پاسخ دادن به پرسشی. اما کتاب ذهنهای دیگر از این کتابها نیست. “پیتر گادفری اسمیت” با کتاب “ذهنهای دیگر”، به ما پرسشهای جدیدی میدهد که برای رسیدن به پاسخشان نیاز به […]
خلاصه کتاب مقبره لنین: آخرین روزهای امپراتور شوروی (Lenin’s tomb) کتاب “مقبره لنین: آخرین روزهای امپراتور شوروی” داستان تغییری است که در قلب و ذهن آدمهای ساکن اتحاد جماهیر شوروی اتفاق افتاد، تغییرهای بزرگی که نتیجه تغییرهای کوچکتر بودند. تغییری که به پایان جنگ سرد منجر شد. روایت کتاب تصویر انسانیتری از تاریخ تحولات سیاسی […]
ایران، جامعه کوتاه مدت (Iran, The Short-Term Society) چرا ایران به جایی رسیده که امروز هست؟ ضربالمثلهایی مثل این را حتماً شنیدهایم که «از این ستون به اون ستون فرجه» یا «سیب رو که بندازی هوا هزارتا چرخ میخوره». همایون کاتوزیان در نظریهی ایران، جامعه کوتاه مدت میگوید مجموعهی شرایط و تحولات تاریخی ویژگیای را […]
خلاصه کتاب بازآفرینی بازار (Reinventing the Bazaar) خوب که نگاه کنیم دور و برمون پر است از بازارهای مختلف. بازار سهام و انواع حراجهای آنلاین، نمونههای واضح بازار هستند. کلی بازار دیگه هم هست که نمیبینیم. کلی بازار دیگه هم میتونه باشه که نیست. نه جادوییه بازار نه بیعیب و نقص. مثل هر مکانیزم دیگری […]
خلاصه کتاب اسلحه، میکروب و فولاد (Guns, Germs, and Steel) ویرایش نخست کتاب اسلحه، میکروب و فولاد در سال ۱۹۹۷ منتشر شد، اما سالهای بعد، به فراخور اتفاقهایی که پیش میآمد، ویرایشهای جدیدی از کتاب منتشر شد. سال ۲۰۰۳ و ۲۰۰۵ دو ویرایش اصلی انجام شد که نتیجه دستآوردهای جدید به نسخهی اصلی اضافه شد. […]
خلاصه کتاب ایده خطرناک داروین (Darwin’s Dangerous Idea) در تمام طول تاریخ فکر بشر یک شکاف بزرگ در دنیا وجود داشت. بین ذهن ما انسانها و مابقی جهان. ایدهی تکامل داروین به تعبیر نویسنده این دو جهان را به هم وصل کرد. ما از نظریهی داروین معمولاً در زیستشناسی خواندهایم. اما دنیل کلمنت در کتاب […]
خلاصه کتاب نارکونومیکس اطلاعات ما دربارهی کارتلهای مواد مخدر معمولاً محدود است به چیزی که در اخبار یا فیلم و سریال و کتابها دیده و خواندهایم. یعنی تقریباً همیشه کارتلها، سازمانهای خلافکار دستاندرکار توزیع و قاچاق مواد مخدر را به شکل یکی از طرفین دعوا یا آنطور که دولت آمریکا چند دهه است میگوید یک […]
خلاصه کتاب نقطه عطف کتاب نقطه عطف از فراگیرشدن پدیدهها و ایدههای اجتماعی صحبت میکنه. چی میشه که یک موزیک غریبه، یک کتاب جدید یا یک رفتار اجتماعی همهگیر میشه؟ آدمهایی که در این همهگیری نقش دارند و سر این زنجیرها به حساب میان چه ویژگیهایی دارند؟ در اپیزود نهم از فصل اول پادکست بیپلاس […]
خلاصه کتاب چنگیزخان و ساخت دنیای مدرن داستان چنگیزخان و امپراطوری قدرتمندی که بنیان گذاشت شایستهی این است که یک بار دیگر و از نگاهی جدید دیده شود. نام چنگیز خان برای ما یادآور جنگهای خونین برای مال و جان و قلمرو است اما آیا کارهای چنگیز خان و تاثیرش در تاریخ تنها همین است؟ […]
خلاصه کتاب چرا ملتها شکست میخورند چرا بعضی از کشورها پیشرفتهتر از کشورهای دیگه هستن؟ قضیه به آب و هوا برمیگرده؟ دین و مذهب؟ نظام سیاسی؟ یا عامل دیگری هست؟ اینها همه هست و تنها این نیست. در اپیزود هفتم پادکست فارسی بیپلاس، خلاصه کتاب چرا ملتها شکست میخورند رو تعریف میکنیم. چرا کتاب […]