مایکروهیستوری یا تاریخ خُرد داستان چیزها و پدیدههاست. تاریخ فقط ماجرای جنگها و کشورگشاییها یا داستان زندگی آدمها و شخصیتهای معروف نیست. در مایکروهیستوری یا تاریخ خرد شما در موضوعها دقیق میشی و با مطالعهی جزئیات زندگی یک آدم معمولی یا یک پدیده یا یک محصول سعی میکنی اون سوژه رو خوب بشناسی.
نویسنده: عباس سیدین، علی بندری چقدر از بارهایی که تو دنیا جابهجا میشه رو فکر میکنید با کشتی جابهجا میکنن؟ بیشتر از پنجاه درصد؟ بیشتر از هشتاد درصد؟ ۹۵% جنسی که تو دنیا تولید میشه با کشتیهای کانتینربر جا به جا میشه. ۹۵٪. این موبایلی که دست منه رو من اینطوری خریدم که رفتم تو […]
نویسنده: علی بندری چهارصد سال پیش در آلمان امروز یه آقایی بود به نام نیاندر. Johanne Neander مرد خدا و اهل طبیعت. از خوبهای کالونیست که دوست داشته بره در طبیعت قدم بزنه. آدم دینی بود و هرچی در کوه و دشت و دره میدید براش ورقی بود از معرفت کردگار. یه جایی هم که […]
نویسنده: علی بندری چند وقت پیش یه خبری اومد که ایلان ماسک و مارک زاکربرگ میخوان کشتی بگیرن. دو تا سوپر ثروتمند مشهور و مهم دنیا که کلی هم با هم اختلاف و رقابت دارن. اول شوخی بود شاید بعد جدی شد و حالا شاید دوباره برگرده همون لول شوخی اما این وسط یه اتفاق […]
نویسنده: عباس سیدین، علی بندری راه آهن شکل دنیا رو عوض کرد. یعنی دنیا شکل دیگهای بود. بعد راه اهن اومد یه جاهایی به هم وصل شد این شکلی شد. بعد این شکلی شد بعد دیگه این شکلی شد. این رو یه کم ببینیم. تصاویر رو میتونین توی ویدیوی راه آهن شکل دنیا رو تغییر […]
نویسنده: آمنه محمدی، علی بندری هند رو شنیدیم که مستعمره انگلستان بوده. دویست سال تقریبا بریتانیاییها بر هند حکومت میکردن. اما این رو شاید ندونیم که استعمار رو دولت انگلستان شروع نکرد. استعمار هند اولش اصلا داستان یک شرکت بود. یک شرکت تجاری از لندن آمد و تونست ملتی ۲۰۰ میلیون نفر رو اون طرف […]
نویسنده: آمنه محمدی، علی بندری هند کشوریه که در جنگهای جهانی اول و دوم مشارکت میلیونی داشت. مشارکت نه به میل خودش بلکه اتوماتیک. چون بخشی از امپراطوری انگلستان حساب میشدن و باید سرباز میفرستادن برای جنگی که انگلیس داشت توش میجنگید با آلمان. آخرش هم معلوم نیست اگر جنگ جهانی نبود که انگلیس رو […]
نویسنده: آرش بهشتی، علی بندری رضاشاه پهلوی کلا ۱۵ سال در ایران حکومت کرد. حدود ۱۰۰ سال پیش از بیرون دایرهی سیاستمدارهای معروف اون دوره آمد بدون اینکه پشتش به خاندان بزرگی عشیرهای چیزی باشه در شرایطی خیلی بحرانی و در کشوری در آستانهی فروپاشی، در دنیای بین جنگ جهانی اول و دوم، خیلی سریع […]
نویسنده: بهجت بندری، علی بندری کانال سوئز یک مسیر آبی دست ساز تقریبا ۲۰۰ کیلومتریه که مدیترانه رو وصل میکنه به دریای سرخ. و مسیر کشتیرانی مهمیه بین آسیا اروپا. از این بالا در پورت سعید از تو دل این صحرای سینا شروع میشه و بعد هم تهش در پورت سوئز کنار دریای سرخ. اسمش […]
نویسنده: علی بندری این ویدئو درباره سیستم آموزشیه. تاریخچهی مدرسه و سیستم آموزشی. یکی از چیزهایی که همه ما چند سالی باهاش سرو کار داشتیم یا داریم. یعنی امکان نداره با موضوعش از نزدیک آشنا نباشین و خیلی بعیده اگر آدم کنجکاوی باشین، که احتمالا هستین که دارین یوتیوب بیپلاس رو میبینین یا اینجارو میخونین، […]
نویسنده: علی شیخ، علی بندری قانون اساسی آمریکا اینطوریه که رییس جمهور اگر بمیره یا استعفا بده معاونش میشینه جاش. این البته طبعا اتفاق خیلی معمولی نیست. بیشتر معاون رئیس جمهورها با رئیس جمهور میان و با رئیس جمهور هم میرن. تعداد کمی ولی یهو میزنه و میرن رو صندلی اصلی. از این تعداد کم […]
نویسنده: بهجت بندری، علی بندری ویدئویی که درباره هلند و حل مسئله به روش هلندی ساختیم توش از گل لاله هم گفتیم. چون خیلی از ما امروز لاله رو یه هلند میشناسیم و هلند رو هم به لاله. ولی واقعیت اینه که داستان لاله خیلی پر پیچ و خمتر از ظاهر این گله. این جا […]
نویسنده: علی بندری میخوایم قصه آلمان رو بگیم. در یک ساعت میخوایم تاریخ سرزمینی رو بگیم که الان به اسم آلمان میشناسیم. از اول اول اول تا ابتدای قرن بیستم. آلمان کشوری که در طول یک قرن بعد از تاسیسش دوبار خیز برداشت اروپا رو بگیره هر دو بار زمین خورد. دو تا جنگ جهانی […]
نویسنده: علی بندری در نیمه دوم قرن بیستم در آفریقای جنوبی اقلیت سفید بر اکثریت حکومت میکردن و یه مجموعه قوانینی گذاشته بودن و اجرا میکردن که بهش میگفتن آپارتاید و باهاش سیاهها رو از یک سری امکانات و حقوق محروم کرده بودن. ازدواج سیاه و سفید ممنوع، رابطه جنسی سیاه و سفید ممنوع، سیاهها […]
نویسنده: بهجت بندری، علی بندری ایران کشوریه که در طول یک قرن دو تا انقلاب دیده. دو تا انقلاب دو تا کودتا بعد هم یه جنگ ۸ ساله تو قرنی که نصفش جنگ سرد بود در همسایگی ایران و تو اون یکی نصفش هم دو تا جنگ جهانی که در هر دو ایران تلاش کرد […]
نویسنده: علی بندری یک کشوری که من قبلا بهش کنجکاوی خاصی نداشتم ولی الان میخوام دربارهاش بیشتر بدونم آفریقای جنوبیه. مخصوصا داستان رژیم آپارتاید در آفریقای جنوبی. من یادمه بچه که بودم آفریقای جنوبی در کنار اسرائیل یکی از کشورهایی بود که جمهوری اسلامی اصلا به رسمیت نمیشناخت و میگفت رابطه باهاش نداریم. اما اطلاعاتم […]
نویسنده: بهجت بندری، علی بندری آمریکا چطوری درست شد؟ تعریف کردیم قبلا داستان شکل گیری آمریکارو, این جایی که الان ایالات متحده امریکا هست قبلا بومیهایی ساکن بودن، بعد انگلیسیها از سال های ۱۶۰۰ رفتن اونجا. از ساحل شرقی شروع کردن آباد کردن با بومیها جنگیدن و هل دادنشون عقب تا کم کم شدن ۱۳ تا […]
نویسنده: بهجت بندری، علی بندری یه جنگی هست اول قرن بیستم که من اسمش رو هم نشنیده بودم و توش گاندی و چرچیل در یک طرف منازعه بودن و از نتایج غیر مستقیمش این بود که دولت انگلیس دید مردم خیلی ناسالم شدن و تصمیم گرفت بیاد وسط و یه تغییرات مهمی در اداره جامعه […]
نویسنده: علی بندری واتیکان پایتخت کلیسای کاتولیک کوچکترین کشور دنیا چه جور جاییه؟ این کشوری که پیاده میتونی همهاش رو زیر یه ساعت بچرخی، البته اگه کسی نباشه و خلوت باشه، چرا اصلا کشوره؟ چرا و چطوری شده یکی از بزرگترین مجموعههای آثار هنری در دنیا؟ چرا چند میلیون آدم در سال میرن یه کشور […]
دانشی که ما از رویدادهای تاریخی داریم کامل نیست چون شواهد و مستنداتی هم که وجود دارن نمیتونن به صورت کامل تصویر یکپارچهای از رویدادهای تاریخی بدن، هیچ مورخی هم نمیتونه به تمام شواهد مرتبط با یک واقعهی تاریخی دسترسی داشته باشه. شاید بهترین کاری که مورخ بتونه انجام بده این باشه که سعی کنه […]
برده داری مدرن. استثمار نیروی انسانی. بهره کشی تا پای جان. استبداد شرکتهای تکنولوژی. اینها تیترهاییه که در مقابل سیستم کاری متداول شرکتهای چینی به چشممون میخوره: سیستم کاری ۹۹۶. یعنی چی؟ یعنی ۹ صبح تا ۹ شب و ۶ روز هفته کار کار کار. میشه ۷۲ ساعت در هفته که تازه در بعضی شرکتها […]
خلاصه کتاب نمک، چربی، اسید، حرارت Salt, Fat, Acid, Heat کتاب نمک، چربی، اسید، حرارت کل دنیای آشپزی را در یک چارچوب مشخص تعریف میکند. ثمین نصرت در این کتاب یک نقشهای به ما میدهد که چهار جهت دارد: نمک، چربی، اسید و حرارت و حرف این است که نه فقط غذاهای مختلف، بلکه سنتهای […]
برای تغییر دکوراسیون خانه ظاهراً دیگر لازم نیست از یک طراح داخلی کمک بگیریم. فقط کافی است در اینستاگرام بگردیم و دنیای عظیمی از طراحی را جلوی چشممان داشته باشیم. این تغییر بزرگی برای صنعت طراحی است؛ صنعتی ۱۰ میلیارد دلاری که یک اپلیکیشن آن را زیر و رو کرده. نویسنده: عباس سیدین امروز اینستاگرام […]
یکی از چیزهایی که کتاب بدون فیلتر؛ داستان اینستاگرام رو جالب میکنه مواجه شدن با پشت ایدهها و تصمیمهاییه که این اپلیکیشن رو ساخته. درسته که کتاب خیلی مفصل در مورد موفقیت ساخت این اپلیکیشن و تبدیل شدنش به یک کسب و کار چند صد میلیون دلاری حرف میزنه و ممکنه در نگاه اول این […]
سال ۱۹۹۴ در آمریکا کتابی منتشر شد که میگفت نژادهای سفیدپوست و سیاهپوست از نظر بهرهی هوشی با هم متفاوتند و همین توضیح میدهد چرا آفریقاییتبارهای امریکا از نظر اقتصادی و تحصیلی به اندازهی سفیدپوستها موفق نیستند: کتاب نمودار ناقوسی (The Bell Curve). اینکه نژادهای مختلف در هوش یا تواناییهای فکری با هم فرق دارند […]
تصور سرویسهای تحویل غذا مثل اسنپفود بدون تکنولوژی امروزی سخت است. اما ظاهراً غیرممکن نیست. داباوالاهای هندی روزانه تا ۲۰۰ هزار ظرف غذای خانگی را تحویل میدهند و برمیگردانند. آن هم بدون اینترنت و مکانیاب و بارکد. راز بزرگ داباوالاها در مفهوم هماهنگی گروهی است. نوعی هماهنگی و همزمانی که فقط با تنظیم کردن ساعتها […]
رفتارها و تواناییهای غریبی را در اختاپوسها و بقیهی سرپایان دیدهایم. هوش آنها ما را خیلی شگفتزده میکند، حتی بیشتر از هوش انواع میمونها و شامپانزهها. درست به این دلیل که برخلاف نخستیها یعنی انواع میمونها و دیگر اقوام نزدیک تکاملی، روی درخت زندگی اختاپوسها خیلی خیلی از ما دور هستند. نویسنده: عباس سیدین هوشهای […]
آیا خودآگاهی آن ویژگی است که ما را از همهی موجودات دیگر متمایز میکند؟ ظاهراً اینطور نیست. دانشمندها میگویند خودآگاهی هم مثل هر ویژگی و ساختار دیگری در دنیای حیات انواع و درجات مختلفی دارد. خودآگاهی یک راز بزرگ نیست بلکه مجموعهی مفصلی از معماهای کوچک است. نویسنده: عباس سیدین در جستجوی پاسخی برای معمای […]
اختاپوسها موجودات شگفتانگیزیان که میشه گفت دیر کشف شدهن. تا مدتها احتمالا سوال خیلیها فقط این بوده که چرا خون اختاپوسها به جای قرمز آبیه، که جوابش اینه که پروتئین هموسیانین که اکسیژن رو تو بدن اختاپوس حمل می کنه به جای آهن حاوی مسه تا انتقال مولکولهای اکسیژن رو در شرایط سرد و کماکسیژن […]
خلاصه کتاب پزشکی شدن جامعه The Medicalization of Society شرایط و پدیدههایی در زندگی ما هست که امروز به عنوان مشکلات پزشکی معرفی میشه، مثل تمرکز نداشتن یا چاقی. ۵۰ سال پیش اینها اختلال یا مسئلهی پزشکی نبودن. برای همین هم نسخهی درمانی و دارویی براشون وجود نداشت. جزو وضعیت و شرایط طبیعی بشر فرض […]
خلاصه کتاب بدون فیلتر داستان اینستاگرام داستان اینستاگرام چیه؟ این اپلیکیشنی که اینقدر روی صنایع مختلف و سلیقه و زندگی آدمها تاثیر گذاشته، اولش دنبال چی بود و چی شد که مسیرش عوض شد؟ چرا کتاب بدون فیلتر را پیشنهاد میکنیم؟ اینستاگرام در حال حاضر اپلیکیشنی شده که ماهی بیش از یک میلیارد نفر ازش […]
تاریخ رو معمولاً روی یک نقشهی بزرگ میخونیم. داستان کشورها و جنگها و شاهان و فرماندهان و آدمهای مهم و تصمیمات بزرگ و اتفاقات اثرگذار رو بررسی میکنیم و به کمک اونها تصویری از دنیایی میسازیم که ندیدیم. با این امید که بهتر بفهمیمش. اما همهی تاریخ این نبوده و نیست. تاریخ به جز اینها […]
در اپیزود ۲۷ پادکست بیپلاس که خلاصه کتاب «امپراتور همهی بیماریها» را گفتیم از شخصیتها و آدمهای مختلفی تعریف کردیم که هر کدام نقشی در تاریخ مبارزهی ما با سرطان داشتهاند. یکی از این آدمها جراح آمریکایی ویلیام استوارت هالستد بود. نویسنده: عباس سیدین آقای هالستد را بعضیها پدر جراحی مدرن مینامند. مثلاً او از […]
روز دوشنبه سیام دسامبر ۲۰۱۹، دادگاهی در چین آقای ها جانکویی استادیار ۳۶ ساله بیوفیزیک دانشگاه علم و فنآوری چین رو به جرمی با عنوان «اعمال پزشکی غیر قانونی» به سه سال زندان محکوم کرد. این پژوهشگر مدتی قبل ادعا کرده بود برای اولین بار دو نوزاد انسان خلق کرده که به لحاظ ژنتیکی دستکاری […]
نویسنده: علی بندری در اپیزود ۴۳ پادکست بیپلاس دربارهی آخرین سالهای اتحاد جماهیر شوروی حرف زدیم و خلاصهای از کتاب مقبرهی لنین نوشتهی دیوید رمنیک رو تعریف کردیم. مقدمهی این اپیزود بیپلاس اما با بقیهی اپیزودها فرق داشت. اول بشنویدش تا کمی دربارهاش حرف بزنیم. چیزهایی که در این مقدمه شنیدیم اینها هستند. بخشهایی از […]
در اپیزود ژن خلاصه کتاب ژن اثر سیدارتا موکرجی را شنیدیم. در میانه اپیزود به جنبشی به نام «بهنژادی» یا ایوژنیک (Eugenics) اشاره شد. در این متن از وبلاگ بیپلاس این جنبش را بیشتر بررسی کردم. نویسنده: شیرین شاطرزاده بهنژادی در دوران باستان ایده خلق نژادی برتر از انسانها بسیار قدیمی است. نخستین بار در […]
خلاصه کتاب ذهنهای دیگر (Other Minds) بعضی از کتابها نوشته شدهاند تا به پرسشی پاسخ دهند یا دست کم نتیجهی تلاش نویسنده هستند برای پاسخ دادن به پرسشی. اما کتاب ذهنهای دیگر از این کتابها نیست. “پیتر گادفری اسمیت” با کتاب “ذهنهای دیگر”، به ما پرسشهای جدیدی میدهد که برای رسیدن به پاسخشان نیاز به […]
در اپیزود ۲۷ پادکست بیپلاس، خلاصه کتاب امپراتور همه بیماریها را شنیدیم. از سرگذشت سرطان و اتفاقهایی شنیدیم که منجر به شناخت بیشتر این بیماری شد. نام یکی از این ماجراها، توجه من را جلب کرد دربارهاش بیشتر خواندم و در نهایت، با پروندهای طولانی، غمانگیز و مرگبار روبهرو شدم که منجر به دگرگون شدن […]
پیش از نگاهی دوباره به کتاب “ژن: تاریخ خودمانی” یک توضیح لازم است. ما در متن پادکست در چند جا به اشتباه گفتیم که اسیدهای آمینه واحدهای سازندهی ژنها هستند که درست نیست، و اسیدهای نوکلئیک واحدهای سازندهی DNA هستند. نویسنده: عباس سیدین تاریخ فقط اسم نیست؛ علم فقط عدد نیست موضوع کتاب ژن برای […]
خلاصه کتاب ژن: تاریخ خودمانی (The gene) چقدر کتاب علوم یا زیستشناسی در دورهی تحصیلی خواندید؟ یا چقدر علاقه داشتید به زیستشناسی؟ چقدر از مطالب زیستشناسی یادتان مانده؟ سیدارتا موکرجی با کتاب ژن جوری قصهی علم ژنتیک را تعریف میکند که اگر دوران دبیرستان خوانده بودید، بعید نبود الان مشغول تحصیل یا فعالیت در زمینهی […]
در اپیزود ۲۷ پادکست بیپلاس، خلاصه کتاب امپراتور همه بیماریها رو تعریف کردیم. به همین مناسبت در نامهی یازده پادکست بیپلاس سراغ سیدارتا موکرجی رفتیم، نویسنده کتاب امپراتور همه بیماریها، و البته کتاب ژن که در فصل سوم پادکست بیپلاس معرفی میکنیم. توی خبرنامهی یازده بیپلاس سعی کردیم بیشتر با مدل نگاه موکرجی آشنا بشیم. […]
خلاصه کتاب امپراتور همه بیماریها (The Emperor of All Maladies) سرطان برای خیلیها بدترین کلمهی دنیاست. تلخترینه. کتاب امپراتور همه بیماریها ولی کتاب تلخی نیست. روایت امیدوار کنندهای است از اینکه چه کارهایی داریم انجام میدهیم تا روزی بتونیم وخیمترین و تهاجمیترین و ناشناختهترین بیماریهای اینچنینی را درمان کنیم. سیدارتا موکرجی تاریخچه سرطان را در […]
خلاصه کتاب تاریخ نمک خیلی از چیزهایی که ما به سادگی هر روز ازشون استفاده میکنیم، در طول تاریخ مسیر پر ماجرایی رو اومدن تا به این تعریف و مصرف سادهی امروزی رسیدن. نمونهش همین کریستالهای سفید کلراید سدیم که بهش میگیم نمک. چه جنگها که سر همین نمک به راه نیفتاده و چه تمدنهایی […]
خلاصه کتاب تاریخ جهان در شش لیوان بعضی از نوشیدنیها نقششان در تاریخ بشر بیشتر از رفع تشنگی بوده و اثراتشان روی دورههای تمدن بشری گسترده و عمیق است. کتاب تاریخ جهان در شش لیوان از تام استندج، تاریخ جهان را از خلال بررسی داستان شش نوشیدنی محبوب جهان یعنی آبجو، شراب، قهوه، چای، کوکاکولا […]